“Tiêm khớp gối nhiều lần có nguy hiểm không?” là thắc mắc của rất nhiều người cao tuổi đang bị thoái hóa, sưng đau hoặc tràn dịch khớp gối.
Sau lần tiêm đầu tiên, một số người thấy đỡ đau, chân nhẹ hơn và đi lại dễ dàng hơn. Tuy nhiên, khi cơn đau tái phát, người bệnh lại tiếp tục tiêm lần hai, lần ba, thậm chí tiêm định kỳ mà không được kiểm tra lại nguyên nhân.
Tiêm thuốc vào khớp gối có thể mang lại lợi ích trong một số trường hợp nếu được bác sĩ chỉ định và thực hiện đúng kỹ thuật. Nhưng nếu lạm dụng, tiêm sai chỉ định hoặc không bảo đảm vô khuẩn, người bệnh có thể gặp những biến chứng nghiêm trọng như nhiễm khuẩn khớp, tổn thương sụn, teo mô tại chỗ, tăng đường huyết và ảnh hưởng đến quá trình điều trị lâu dài.
Tiêm xong hết đau không đồng nghĩa bệnh khớp gối đã khỏi. Thuốc có thể tạm thời làm giảm phản ứng viêm nhưng không phục hồi được phần sụn đã mất và không giải quyết mọi nguyên nhân gây tràn dịch.
I. Tiêm khớp gối là tiêm thuốc gì?
“Tiêm khớp gối” là cách gọi chung của việc đưa thuốc trực tiếp vào khoang khớp. Tùy tình trạng bệnh, bác sĩ có thể cân nhắc những loại thuốc khác nhau.
Một trong những nhóm thuốc thường được nhắc đến là corticoid. Đây là nhóm thuốc chống viêm mạnh, có thể giúp giảm sưng và đau trong một khoảng thời gian.
Ngoài corticoid còn có những loại thuốc hoặc chế phẩm tiêm khớp khác. Mỗi loại có chỉ định, chống chỉ định, mức độ hiệu quả và nguy cơ khác nhau. Vì vậy, người bệnh cần biết chính xác mình được tiêm thuốc gì, thay vì chỉ nghe giới thiệu chung là “thuốc bổ khớp” hoặc “thuốc chống viêm”.
Trước khi tiêm, người bệnh nên yêu cầu được giải thích rõ:
- Tên thuốc và liều thuốc.
- Mục đích của mũi tiêm.
- Lợi ích dự kiến kéo dài bao lâu.
- Những tác dụng phụ có thể xảy ra.
- Khi nào cần tái khám.
- Nếu đau tái phát thì có tiếp tục tiêm hay phải kiểm tra lại nguyên nhân.
II. Vì sao tiêm xong đỡ đau nhưng bệnh vẫn có thể tái phát?
Đau khớp gối có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như:
- Thoái hóa khớp gối.
- Viêm màng hoạt dịch.
- Bệnh gút.
- Viêm khớp dạng thấp.
- Tổn thương sụn chêm.
- Đứt hoặc giãn dây chằng.
- Chảy máu trong khớp.
- Nhiễm khuẩn khớp.
- Chấn thương hoặc gãy xương quanh khớp.
Corticoid có khả năng làm giảm phản ứng viêm nên người bệnh có thể cảm thấy đỡ đau. Tuy nhiên, thuốc không thể nối lại dây chằng bị đứt, phục hồi sụn đã thoái hóa hoặc tự loại bỏ vi khuẩn trong khớp.
Nếu nguyên nhân chưa được giải quyết, cơn đau và tình trạng tràn dịch có thể quay trở lại sau khi tác dụng của thuốc giảm dần.
Người bệnh có thể tìm hiểu thêm về nguyên nhân, khả năng điều trị và nguy cơ tái phát trong bài Tràn dịch khớp gối có chữa khỏi được không?.
III. Tiêm khớp gối nhiều lần có nguy hiểm không?
Câu trả lời là có thể nguy hiểm nếu tiêm không đúng chỉ định, thực hiện trong điều kiện không bảo đảm vô khuẩn hoặc tiêm lặp lại mà không đánh giá lại tình trạng khớp.
Không phải mọi mũi tiêm corticoid đều gây biến chứng. Khi được sử dụng đúng người, đúng thời điểm và đúng kỹ thuật, tiêm nội khớp vẫn có thể là một lựa chọn điều trị.
Điều cần cảnh báo là việc xem mũi tiêm như cách cắt đau đơn giản, cứ đau trở lại là tiếp tục tiêm. Mỗi lần đưa kim vào khớp đều có những nguy cơ nhất định. Việc sử dụng corticoid lặp lại còn có thể ảnh hưởng đến mô tại chỗ và toàn thân.
IV. Những biến chứng tại khớp và vị trí tiêm
1. Nhiễm khuẩn khớp gối
Nhiễm khuẩn khớp là biến chứng hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm.
Vi khuẩn có thể xâm nhập vào khoang khớp nếu quy trình sát khuẩn và vô khuẩn không được bảo đảm hoặc kim tiêm đi qua vùng da đang bị viêm, loét hay có mụn mủ.
Sau khi tiêm, người bệnh cần cảnh giác nếu xuất hiện:
- Đau khớp tăng nhanh.
- Khớp gối sưng to hơn.
- Vùng gối nóng và đỏ.
- Không thể đứng hoặc co duỗi chân.
- Sốt, rét run hoặc mệt lả.
- Vị trí tiêm chảy dịch hoặc mủ.
Nhiễm khuẩn khớp có thể làm tổn thương sụn nhanh chóng, gây nhiễm khuẩn huyết và đe dọa sức khỏe toàn thân. Người bệnh có thể phải điều trị kháng sinh kéo dài, dẫn lưu, rửa khớp hoặc phẫu thuật.
Đáng chú ý, người cao tuổi hoặc người suy giảm miễn dịch đôi khi không sốt cao dù tình trạng nhiễm khuẩn đã nghiêm trọng. Các biểu hiện có thể chỉ là mệt, ăn kém, lơ mơ hoặc đột ngột không thể đứng lên.
2. Đau và sưng tăng sau tiêm
Một số người có thể bị đau tăng tạm thời trong một đến hai ngày sau khi tiêm.
Tuy nhiên, nếu đau ngày càng dữ dội hoặc đi kèm sốt, nóng đỏ và sưng tăng, người bệnh không nên tự cho rằng đây là phản ứng bình thường. Cần đi khám sớm để loại trừ nhiễm khuẩn.
3. Chảy máu và tụ máu
Kim tiêm có thể làm tổn thương mạch máu nhỏ, gây bầm tím hoặc tụ máu quanh vị trí chọc.
Nguy cơ cao hơn ở người:
- Đang sử dụng thuốc chống đông.
- Đang dùng thuốc chống kết tập tiểu cầu.
- Có rối loạn đông máu.
- Tiểu cầu thấp.
Người bệnh không được tự ý dừng thuốc chống đông để đi tiêm khớp. Việc điều chỉnh thuốc phải do bác sĩ đánh giá dựa trên cả nguy cơ chảy máu và nguy cơ hình thành cục máu đông.
4. Teo mỡ, mỏng da và đổi màu da
Corticoid có thể gây teo lớp mỡ dưới da, tạo thành vùng lõm tại vị trí tiêm. Da quanh vị trí này cũng có thể bị mỏng hoặc thay đổi màu sắc.
Một số thay đổi có thể kéo dài, ảnh hưởng đến thẩm mỹ và khó phục hồi hoàn toàn.
5. Tổn thương gân, dây chằng hoặc mô quanh khớp
Tiêm sai vị trí hoặc lặp lại nhiều lần quanh cấu trúc gân có thể làm mô yếu hơn.
Trong một số trường hợp, sử dụng siêu âm hướng dẫn có thể giúp bác sĩ xác định vị trí chính xác hơn. Tuy nhiên, siêu âm không thể thay thế việc thăm khám, chẩn đoán đúng và tuân thủ quy trình vô khuẩn.
6. Nguy cơ ảnh hưởng đến sụn khớp
Một nghiên cứu ngẫu nhiên được công bố trên tạp chí JAMA đã theo dõi những người thoái hóa khớp gối được tiêm triamcinolone ba tháng một lần trong hai năm.
Kết quả cho thấy nhóm tiêm triamcinolone bị mất sụn nhiều hơn nhóm tiêm nước muối sinh lý, trong khi mức độ đau không có khác biệt đáng kể giữa hai nhóm trong thời gian nghiên cứu.
Kết quả này không có nghĩa tất cả người từng tiêm corticoid đều sẽ bị phá hủy sụn. Tuy nhiên, đây là một trong những lý do người bệnh không nên tiêm lặp lại theo lịch cố định nếu chưa được đánh giá đầy đủ về lợi ích và nguy cơ.
V. Tiêm corticoid vào khớp có gây tác dụng phụ toàn thân không?
Mặc dù thuốc được tiêm trực tiếp vào khớp gối, một phần corticoid vẫn có thể hấp thu vào cơ thể.
Nguy cơ tác dụng phụ toàn thân thường cao hơn khi tiêm liều lớn, tiêm nhiều vị trí hoặc tiêm lặp lại thường xuyên.
1. Tăng đường huyết
Corticoid có thể làm đường huyết tăng trong vài ngày sau tiêm, đặc biệt ở người mắc bệnh đái tháo đường.
Người bệnh cần thông báo cho bác sĩ nếu đang điều trị tiểu đường và cần theo dõi đường huyết theo hướng dẫn sau thủ thuật.
Hãy liên hệ cơ sở y tế nếu xuất hiện:
- Khát nước nhiều.
- Đi tiểu nhiều.
- Mệt mỏi bất thường.
- Buồn nôn hoặc nôn.
- Đường huyết tăng cao và khó kiểm soát.
- Lơ mơ hoặc rối loạn ý thức.
2. Tăng huyết áp và giữ nước
Một số người có thể bị tăng huyết áp tạm thời, giữ nước, hồi hộp hoặc đỏ bừng mặt sau tiêm.
Người có tăng huyết áp, suy tim hoặc bệnh tim mạch cần được bác sĩ đánh giá trước khi sử dụng corticoid.
3. Mất ngủ và thay đổi tâm trạng
Sau khi tiêm corticoid, một số người có thể cảm thấy bồn chồn, khó ngủ hoặc thay đổi cảm xúc.
Người từng có phản ứng tâm thần rõ rệt khi dùng corticoid nên thông báo cho bác sĩ trước khi tiêm.
4. Ảnh hưởng đến miễn dịch và tuyến thượng thận
Tiêm corticoid liều cao hoặc lặp lại có thể gây tác động toàn thân, bao gồm ảnh hưởng đến đáp ứng miễn dịch và làm giảm tạm thời hoạt động của tuyến thượng thận.
Người bệnh cần khai báo tất cả các thuốc corticoid đang dùng, bao gồm thuốc uống, thuốc tiêm, thuốc hít và thuốc bôi.
5. Phản ứng dị ứng
Dị ứng với hoạt chất hoặc tá dược trong thuốc hiếm gặp nhưng có thể nghiêm trọng.
Khó thở, sưng môi hoặc lưỡi, nổi mề đay toàn thân và choáng là những dấu hiệu cần cấp cứu ngay.
VI. Vì sao người cao tuổi cần thận trọng hơn khi tiêm khớp?
Người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh cùng lúc như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, suy thận, loãng xương hoặc rối loạn đông máu.
Nhiều người còn phải sử dụng thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu và nhiều loại thuốc điều trị khác. Những yếu tố này có thể làm tăng nguy cơ chảy máu, rối loạn đường huyết hoặc các phản ứng toàn thân sau tiêm.
Ngoài ra, đau gối ở người cao tuổi không phải lúc nào cũng chỉ do thoái hóa. Nếu không thăm khám kỹ, người bệnh có thể bị bỏ sót bệnh gút, nhiễm khuẩn, tổn thương sụn chêm, chấn thương hoặc bệnh viêm khớp.
Gia đình có người lớn tuổi bị sưng đau đầu gối có thể đọc thêm bài Cao dán hỗ trợ điều trị sưng đau, tràn dịch khớp gối ở người cao tuổi để tham khảo biện pháp chăm sóc hỗ trợ.
Các sản phẩm sử dụng ngoài da không thay thế việc thăm khám hoặc điều trị cấp cứu khi người bệnh có dấu hiệu nhiễm khuẩn, chấn thương nặng hoặc bệnh lý toàn thân.
VII. Chọc hút dịch khớp gối nhiều lần có nguy hiểm không?
Chọc hút dịch khớp gối là thủ thuật đưa kim vô khuẩn vào khoang khớp để lấy bớt dịch.
Bác sĩ có thể chỉ định chọc hút nhằm:
- Giảm áp lực khi khớp tràn dịch nhiều và căng đau.
- Lấy dịch làm xét nghiệm.
- Hỗ trợ chẩn đoán nhiễm khuẩn khớp.
- Tìm tinh thể urat trong bệnh gút.
- Đánh giá tình trạng chảy máu trong khớp.
Hút dịch có thể giúp khớp bớt căng nhưng không loại bỏ nguyên nhân khiến dịch tiếp tục được tạo ra.
Nếu tình trạng tràn dịch nhanh chóng tái phát, người bệnh cần được kiểm tra lại thay vì tiếp tục chọc hút theo định kỳ.
Mỗi lần đưa kim vào khớp đều có nguy cơ đau, chảy máu và nhiễm khuẩn. Nguy cơ có thể thấp khi thủ thuật được thực hiện đúng, nhưng không bao giờ bằng không.
VIII. Khi nào không nên vội hút dịch hoặc tiêm khớp?
Người bệnh cần được đánh giá cẩn thận nếu có một trong những tình trạng sau:
- Chưa rõ nguyên nhân gây sưng đau.
- Khớp sưng nóng đỏ nhanh.
- Có sốt, rét run hoặc mệt lả.
- Có nhiễm trùng da, vết loét hoặc mụn mủ gần đầu gối.
- Đang có nhiễm trùng ở vị trí khác trong cơ thể.
- Vừa bị ngã hoặc chấn thương mạnh.
- Nghi ngờ gãy xương hoặc tổn thương dây chằng.
- Đang dùng thuốc chống đông.
- Có rối loạn đông máu.
- Đái tháo đường đang kiểm soát kém.
- Có khớp gối nhân tạo.
- Đang chuẩn bị thay khớp hoặc phẫu thuật.
- Đã tiêm nhiều lần nhưng cơn đau tái phát nhanh.
Đặc biệt, nếu nghi ngờ nhiễm khuẩn khớp, không được vội tiêm corticoid trước khi loại trừ và điều trị tình trạng nhiễm khuẩn.
IX. Người bệnh cần hỏi gì trước khi đồng ý tiêm khớp?
Trước khi thực hiện thủ thuật, người bệnh hoặc người nhà nên hỏi bác sĩ tám câu sau:
- Nguyên nhân nào đang gây đau và tràn dịch khớp gối?
- Có cần làm xét nghiệm dịch khớp không?
- Thuốc được tiêm là thuốc gì?
- Thuốc có chứa corticoid không?
- Mũi tiêm dự kiến giúp giảm đau trong bao lâu?
- Bệnh nền và các thuốc tôi đang dùng có làm tăng nguy cơ không?
- Sau tiêm cần theo dõi những dấu hiệu nào?
- Nếu đau tái phát, có cần kiểm tra lại thay vì tiếp tục tiêm không?
Người bệnh có quyền được biết tên thuốc, liều thuốc, mục đích điều trị, lợi ích, nguy cơ và lựa chọn thay thế.
Không nên đồng ý tiêm thuốc không rõ thành phần hoặc tin vào những lời cam kết như “tiêm là khỏi hoàn toàn”, “không có tác dụng phụ” hay “tiêm xong chắc chắn đi lại bình thường”.
X. Người bị sưng đau, tràn dịch khớp gối nên làm gì?
1. Không tự mua thuốc về tiêm
Không tự mua corticoid hoặc thuốc tiêm không rõ thành phần. Không chọc hút dịch tại nhà hoặc ở nơi không đủ điều kiện vô khuẩn.
2. Hạn chế gây áp lực lên khớp
Khi đầu gối đang sưng đau, người bệnh nên tạm thời hạn chế:
- Đi bộ đường dài.
- Lên xuống cầu thang nhiều lần.
- Ngồi xổm.
- Quỳ gối.
- Mang vật nặng.
Không nên nằm bất động kéo dài vì có thể gây yếu cơ đùi và làm khả năng vận động giảm thêm.
3. Không xoa bóp mạnh
Xoa bóp mạnh khi khớp đang viêm cấp hoặc vừa bị chấn thương có thể làm đau và sưng nặng hơn.
Không tự đắp lá hoặc bôi thuốc không rõ nguồn gốc lên vùng da đang viêm, trầy xước hay có dấu hiệu nhiễm trùng.
4. Đi khám để tìm nguyên nhân
Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm, chụp X-quang, xét nghiệm máu, xét nghiệm dịch khớp hoặc chụp cộng hưởng từ.
Với người bị sưng đau sau phẫu thuật, có thể tham khảo bài Tràn dịch khớp gối sau mổ dây chằng: Nguyên nhân và cách xử trí.
5. Điều trị nguyên nhân thay vì chỉ cắt đau
Kế hoạch điều trị có thể gồm:
- Điều chỉnh vận động.
- Giảm cân nếu thừa cân.
- Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng.
- Sử dụng thuốc phù hợp.
- Điều trị bệnh gút hoặc viêm khớp.
- Xử trí tổn thương sụn chêm và dây chằng.
- Điều trị kháng sinh hoặc phẫu thuật nếu có nhiễm khuẩn.
Chọc hút dịch hoặc tiêm corticoid chỉ nên là một phần của kế hoạch điều trị khi có chỉ định.
Người đọc có thể xem thêm các nội dung liên quan tại chuyên mục Cơ – Xương – Khớp.
XI. Dấu hiệu nguy hiểm sau khi tiêm khớp cần đi khám ngay
Sau khi chọc hút hoặc tiêm khớp, hãy đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay nếu có:
- Sốt hoặc rét run.
- Đau tăng nhanh và dữ dội.
- Khớp gối sưng nóng đỏ rõ rệt.
- Không thể đứng, đi lại hoặc cử động chân.
- Vết chọc chảy dịch hoặc mủ.
- Vùng đỏ lan rộng quanh đầu gối.
- Mệt lả, ăn kém hoặc lú lẫn.
- Khó thở, sưng môi, mặt hoặc lưỡi.
- Nổi mề đay toàn thân hoặc choáng.
- Đường huyết tăng cao và khó kiểm soát.
- Chảy máu hoặc tụ máu tiếp tục tăng.
Không tự dùng kháng sinh hoặc uống thêm corticoid để che lấp triệu chứng trước khi đi khám.
XII. Câu hỏi thường gặp về tiêm khớp gối
Tiêm khớp gối bao lâu một lần?
Không có khoảng cách tiêm cố định phù hợp cho tất cả mọi người.
Thời điểm và số lần tiêm phải được quyết định dựa trên nguyên nhân gây bệnh, loại thuốc, hiệu quả của lần tiêm trước, bệnh nền và kế hoạch điều trị lâu dài.
Tiêm khớp gối nhiều lần có làm hỏng sụn không?
Một số nghiên cứu cho thấy việc tiêm corticoid lặp lại theo lịch cố định có thể liên quan đến mất sụn nhiều hơn.
Điều này không có nghĩa mọi mũi tiêm đều gây hỏng sụn, nhưng người bệnh không nên tiêm lặp lại nếu chưa được bác sĩ đánh giá lợi ích và nguy cơ.
Tiêm corticoid có chữa khỏi thoái hóa khớp gối không?
Không. Corticoid có thể giúp giảm viêm và đau ngắn hạn nhưng không tái tạo được sụn đã mất và không đảo ngược quá trình thoái hóa.
Hút dịch xong có nên tiêm corticoid ngay không?
Việc này phụ thuộc vào nguyên nhân gây tràn dịch.
Nếu nghi ngờ nhiễm khuẩn, không được tiêm corticoid vào khớp trước khi loại trừ và xử trí nhiễm khuẩn. Một số trường hợp cần lấy dịch làm xét nghiệm và chờ kết quả trước khi quyết định phương pháp điều trị.
Đau trở lại sau tiêm có nên tiếp tục tiêm không?
Không nên tự động tiêm lại chỉ vì cơn đau quay trở lại.
Người bệnh cần được kiểm tra xem nguyên nhân cũ chưa được kiểm soát hay đã xuất hiện tổn thương mới. Tiêm lặp lại mà không đánh giá lại có thể che lấp triệu chứng và làm chậm điều trị đúng.
Kết luận
Tiêm khớp gối có thể giúp một số người giảm đau trong thời gian ngắn, nhưng không phải cứ đau hoặc tràn dịch là nên tiêm.
Tiêm khớp gối nhiều lần, tiêm sai chỉ định hoặc thực hiện ở nơi không bảo đảm vô khuẩn có thể dẫn đến nhiễm khuẩn khớp, chảy máu, teo mô, ảnh hưởng sụn, tăng đường huyết và nhiều biến chứng khác.
Đối với người cao tuổi, việc thăm khám càng quan trọng vì người bệnh thường có nhiều bệnh nền và đang sử dụng nhiều loại thuốc.
Giảm đau nhanh là mong muốn chính đáng, nhưng tìm đúng nguyên nhân, điều trị an toàn và bảo tồn khả năng vận động lâu dài mới là mục tiêu quan trọng nhất.
Nếu cần được đánh giá tình trạng sưng đau hoặc tràn dịch khớp gối, người bệnh có thể xem thông tin tại trang Liên hệ Phòng khám Dr. Dư Tuy để lựa chọn hình thức tư vấn phù hợp.
Lưu ý: Bài viết cung cấp thông tin giáo dục sức khỏe, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị trực tiếp của bác sĩ. Người có dấu hiệu nguy hiểm cần đến cơ sở y tế ngay.
