Vết loét quanh mắt cá chân lâu lành là bệnh gì?

Vết loét quanh mắt cá chân lâu lành là tình trạng không nên xem nhẹ. Nhiều người ban đầu chỉ thấy một vết trầy nhỏ, vùng da sạm ngứa hoặc rỉ dịch nhẹ quanh cổ chân. Nhưng sau một thời gian, vết thương không khô miệng, chảy dịch kéo dài, đau rát, có mùi hôi hoặc lan rộng.

Vậy vết loét quanh mắt cá chân lâu lành là bệnh gì? Đây có thể là dấu hiệu của suy van tĩnh mạch chi dưới, loét do tiểu đường, bệnh động mạch ngoại biên, nhiễm trùng da hoặc vết thương chậm lành do bệnh nền. Trong đó, suy van tĩnh mạch là một nguyên nhân thường gặp khi vết loét nằm quanh cổ chân, mắt cá chân, kèm phù chân, nặng chân và da sạm màu.

I. Vết loét quanh mắt cá chân lâu lành là gì?

Vết loét quanh mắt cá chân là vùng da bị tổn thương, mất lớp bảo vệ bên ngoài và không lành lại như bình thường. Vết loét có thể nông hoặc sâu, khô hoặc chảy dịch, đau ít hoặc đau nhiều tùy nguyên nhân.

Thông thường, một vết trầy xước nhỏ ở người khỏe mạnh có thể dần khép miệng nếu được vệ sinh và bảo vệ đúng cách. Tuy nhiên, nếu sau nhiều ngày hoặc nhiều tuần vết thương vẫn không lành, tiếp tục rỉ dịch, sưng đỏ, đau hoặc lan rộng, cần nghĩ đến nguyên nhân bên trong như tuần hoàn kém, nhiễm trùng hoặc bệnh nền.

Đặc biệt, vùng mắt cá chân là nơi dễ chịu ảnh hưởng của tình trạng ứ máu tĩnh mạch. Vì vậy, vết loét ở vị trí này thường liên quan đến bệnh lý tĩnh mạch chi dưới.

II. Nguyên nhân thường gặp gây vết loét quanh mắt cá chân lâu lành

Có nhiều nguyên nhân khiến vết loét quanh mắt cá chân kéo dài. Việc xác định đúng nguyên nhân rất quan trọng vì mỗi loại vết loét cần cách chăm sóc và điều trị khác nhau.

1. Suy van tĩnh mạch chi dưới

Đây là một nguyên nhân rất thường gặp khi vết loét xuất hiện quanh mắt cá chân, cổ chân hoặc phần thấp của cẳng chân.

Suy van tĩnh mạch chi dưới xảy ra khi các van trong tĩnh mạch chân bị yếu, khiến máu khó trở về tim và bị ứ lại ở chân. Tình trạng ứ máu kéo dài làm tăng áp lực trong tĩnh mạch, gây phù chân, sạm da, ngứa da, viêm da và cuối cùng có thể tạo thành vết loét.

Dấu hiệu gợi ý vết loét do suy van tĩnh mạch gồm:

• Vết loét nằm quanh mắt cá trong hoặc cổ chân.
• Trước đó có nặng chân, mỏi chân, phù chân.
• Nổi gân xanh hoặc tĩnh mạch ngoằn ngoèo.
• Da quanh vết loét sạm nâu, khô, ngứa hoặc dày lên.
• Vết loét chảy dịch dai dẳng.
• Triệu chứng nặng hơn khi đứng lâu.
• Phù chân giảm khi kê cao chân.

Để hiểu kỹ hơn về bệnh nền này, bạn nên đọc bài: Suy van tĩnh mạch chi dưới: Dấu hiệu, biến chứng lở loét và cách chăm sóc đúng.

2. Loét chân do tiểu đường

Người bị tiểu đường có nguy cơ cao bị vết thương lâu lành, đặc biệt ở bàn chân, ngón chân, gót chân và vùng chịu tì đè. Đường huyết cao kéo dài có thể làm giảm sức đề kháng, tổn thương thần kinh và ảnh hưởng tuần hoàn máu đến chân.

Vết loét do tiểu đường có thể ít đau hơn bình thường do giảm cảm giác thần kinh. Đây là lý do nhiều người phát hiện muộn, khi vết loét đã sâu, nhiễm trùng hoặc lan rộng.

Dấu hiệu cần chú ý gồm:

• Có tiền sử tiểu đường.
• Tê bì, châm chích hoặc mất cảm giác ở bàn chân.
• Vết thương ở ngón chân, lòng bàn chân, gót chân hoặc vùng bị tì đè.
• Vết loét lâu lành, có mủ hoặc mùi hôi.
• Da bàn chân khô, nứt nẻ, chai cứng.

Nếu vết loét nằm ở ngón chân hoặc bàn chân, bạn có thể tham khảo thêm bài: Ngón chân bị lở loét lâu lành: Nguyên nhân, cách điều trị và phòng ngừa.

3. Bệnh động mạch ngoại biên

Bệnh động mạch ngoại biên là tình trạng dòng máu động mạch đến chân bị giảm. Khi chân không nhận đủ máu nuôi, da và mô dễ bị thiếu oxy, vết thương khó lành và có thể đau nhiều.

Khác với loét tĩnh mạch thường kèm phù và chảy dịch, loét do động mạch thường đau hơn, có thể xuất hiện ở ngón chân, bàn chân hoặc vùng chịu áp lực. Bàn chân có thể lạnh, nhợt màu hoặc tím tái.

Dấu hiệu cần cảnh giác:

• Đau chân khi đi bộ, giảm khi nghỉ.
• Bàn chân lạnh hơn bình thường.
• Da chân nhợt, tím hoặc bóng.
• Vết loét đau nhiều.
• Mạch bàn chân yếu hoặc khó bắt.
• Vùng da chuyển đen, nghi hoại tử.

Nếu có những dấu hiệu này, người bệnh cần được khám sớm. Không nên tự băng ép hoặc dùng tất áp lực khi chưa đánh giá tuần hoàn động mạch.

4. Nhiễm trùng da và mô mềm

Một vết trầy nhỏ quanh mắt cá chân có thể bị nhiễm trùng nếu không được vệ sinh đúng cách, bị cọ xát liên tục hoặc người bệnh tự ý đắp lá, bôi thuốc không rõ nguồn gốc.

Nhiễm trùng làm vết thương sưng đỏ, đau tăng, chảy mủ và lâu lành. Nếu nặng, nhiễm trùng có thể lan rộng ra mô xung quanh.

Dấu hiệu nhiễm trùng gồm:

• Vết loét đỏ, nóng, sưng đau.
• Có dịch vàng, xanh hoặc mủ.
• Mùi hôi tăng dần.
• Đau tăng hơn trước.
• Vùng đỏ lan rộng.
• Sốt hoặc mệt nhiều.

Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc bôi, thuốc xịt hoặc đắp thuốc dân gian khi vết loét có dấu hiệu nhiễm trùng. Có thể đọc thêm bài: Lở loét da không đơn giản: Cảnh báo sai lầm khi dùng thuốc xịt, thuốc tạo màng.

5. Vết thương lâu lành do bệnh nền và sức đề kháng kém

Ở người lớn tuổi, người suy dinh dưỡng, người nằm lâu, người có bệnh tim mạch, suy thận, thiếu máu hoặc đang dùng thuốc ảnh hưởng miễn dịch, vết loét ngoài da có thể lành chậm hơn bình thường.

Khi cơ thể không đủ máu nuôi, oxy, dinh dưỡng và khả năng chống nhiễm trùng, quá trình liền thương sẽ bị kéo dài.

Bạn có thể tìm hiểu thêm tại bài: Vì sao vết loét lớn mãi không lành? Bác sĩ Tuy giải thích nguyên nhân thật sự.

III. Cách phân biệt vết loét quanh mắt cá chân do suy van tĩnh mạch

Vết loét do suy van tĩnh mạch thường có một số đặc điểm khá điển hình.

1. Vị trí thường gặp

Vết loét hay xuất hiện quanh mắt cá chân, đặc biệt là mắt cá trong, cổ chân hoặc phần thấp của cẳng chân. Đây là vùng chịu áp lực ứ máu nhiều khi hệ tĩnh mạch hoạt động kém.

2. Da xung quanh sạm nâu, khô ngứa

Trước khi có vết loét, người bệnh thường thấy da vùng cổ chân sạm màu, ngứa, khô, bong tróc hoặc dày cứng. Đây là dấu hiệu da bị ảnh hưởng bởi tình trạng ứ trệ tuần hoàn lâu ngày.

3. Có phù chân và nặng chân

Người bệnh thường bị phù cổ chân hoặc cẳng chân, nhất là về chiều. Khi kê cao chân hoặc nghỉ ngơi, phù có thể giảm bớt.

4. Vết loét chảy dịch kéo dài

Loét tĩnh mạch thường rỉ dịch nhiều hơn một số loại vết loét khác. Nếu không được thay băng và bảo vệ da xung quanh đúng cách, dịch có thể làm vùng da lành bị mềm, trợt và lan rộng thêm.

5. Có tiền sử nổi tĩnh mạch hoặc suy giãn tĩnh mạch

Nhiều người bệnh trước đó đã có các tĩnh mạch nổi xanh, tím, ngoằn ngoèo ở cẳng chân, kèm cảm giác mỏi chân hoặc chuột rút về đêm.

IV. Vết loét quanh mắt cá chân lâu lành có nguy hiểm không?

Có. Vết loét quanh mắt cá chân lâu lành có thể nguy hiểm nếu nguyên nhân không được kiểm soát hoặc vết thương bị nhiễm trùng.

Một số nguy cơ có thể gặp gồm:

• Vết loét lan rộng.
• Chảy dịch kéo dài.
• Đau nhức, khó đi lại.
• Nhiễm trùng da và mô mềm.
• Mùi hôi do dịch viêm hoặc mô hoại tử.
• Tổn thương sâu xuống mô dưới da.
• Hoại tử mô trong trường hợp nặng.
• Tái phát nhiều lần sau khi đã lành.

Nếu vết loét liên quan đến suy van tĩnh mạch, người bệnh cần chăm sóc cả vết thương và tình trạng ứ máu ở chân. Nếu chỉ bôi thuốc ngoài da mà không cải thiện phù chân, vết loét có thể rất lâu lành hoặc tái phát.

Bạn có thể đọc thêm bài chuyên sâu: Lở loét chân do suy van tĩnh mạch có nguy hiểm không?.

V. Khi nào cần đi khám ngay?

Người bệnh có vết loét quanh mắt cá chân nên đi khám hoặc liên hệ phòng khám chuyên môn sớm nếu có các dấu hiệu:

• Vết loét kéo dài nhiều ngày không khô.
• Vết thương lan rộng hoặc sâu hơn.
• Có mủ, dịch vàng xanh hoặc mùi hôi.
• Đau tăng, sưng đỏ, nóng quanh vết loét.
• Da quanh vết thương chuyển tím đen.
• Bàn chân lạnh, nhợt màu hoặc tê bì.
• Chân sưng to một bên.
• Sốt, rét run hoặc mệt nhiều.
• Người bệnh có tiểu đường, bệnh tim mạch, suy thận hoặc sức đề kháng kém.

Đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng, thiếu máu nuôi hoặc tổn thương mô sâu. Việc xử lý sớm giúp giảm nguy cơ biến chứng nặng.

VI. Cách chăm sóc vết loét quanh mắt cá chân tại nhà

Với vết loét nhỏ, chưa có dấu hiệu nhiễm trùng nặng, người bệnh có thể chăm sóc tại nhà theo hướng an toàn. Tuy nhiên, nếu vết loét đã lâu lành, chảy dịch nhiều hoặc đau tăng, nên có người chuyên môn đánh giá.

Làm sạch vết thương nhẹ nhàng

Có thể rửa vết thương bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch được hướng dẫn. Không nên chà xát mạnh, không tự cắt mô, không dùng oxy già hoặc cồn nhiều lần nếu không có chỉ định vì có thể làm tổn thương mô mới.

Thay băng phù hợp

Băng cần phù hợp với lượng dịch của vết loét. Nếu băng bị ướt, bẩn hoặc có mùi, cần thay mới. Không nên băng quá chặt vì có thể ảnh hưởng tuần hoàn.

Bảo vệ da quanh vết loét

Da xung quanh vết loét thường dễ bị ẩm, mềm và bong tróc do dịch tiết. Cần giữ vùng da này sạch, khô và tránh cọ xát.

Kê cao chân khi nghỉ

Nếu vết loét liên quan đến suy van tĩnh mạch, kê cao chân khi nghỉ có thể hỗ trợ giảm phù và giảm áp lực ứ máu ở vùng cổ chân.

Tránh đứng lâu, ngồi lâu

Đứng lâu làm máu dồn xuống chân nhiều hơn, khiến phù và dịch tiết tăng. Người bệnh nên thay đổi tư thế, vận động nhẹ nhàng nếu sức khỏe cho phép.

Không tự ý đắp lá hoặc thuốc không rõ nguồn gốc

Đây là sai lầm phổ biến khiến vết loét nhiễm trùng nặng hơn. Các loại lá cây, bột thuốc hoặc thuốc bôi không rõ thành phần có thể gây kích ứng, nhiễm khuẩn và làm chậm lành thương.

VII. Có nên dùng cao dán cho vết loét quanh mắt cá chân không?

Với một số trường hợp lở loét ngoài da, vết thương lâu lành hoặc có mô viêm, sản phẩm dùng ngoài da như cao dán có thể được cân nhắc để hỗ trợ chăm sóc tại chỗ.

Cao dán Dr. Dư Tuy được sử dụng trong hỗ trợ chăm sóc các vết lở loét, hoại tử ngoài da, vết thương lâu lành, trong đó có những trường hợp loét liên quan đến suy van tĩnh mạch.

Tùy tình trạng vết thương, cao dán có thể hỗ trợ:

• Hỗ trợ làm sạch vùng tổn thương.
• Hỗ trợ kiểm soát dịch viêm.
• Giảm mùi khó chịu tại vết thương.
• Tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình lên mô hạt và da non.
• Giúp người bệnh chăm sóc tại nhà thuận tiện hơn.

Tuy nhiên, người bệnh không nên tự dùng khi vết loét sâu, đau nhiều, sốt, chảy mủ nhiều, chân tím lạnh hoặc nghi hoại tử nặng. Trong những trường hợp này, cần được thăm khám trước.

Tham khảo thêm: Cao dán lở loét – hoại tử Dr. Dư Tuy.

VIII. Cách phòng ngừa vết loét quanh mắt cá chân tái phát

Sau khi vết loét đã cải thiện, người bệnh vẫn cần phòng ngừa tái phát, đặc biệt nếu nguyên nhân là suy van tĩnh mạch chi dưới.

Nên thực hiện:

• Kiểm tra da chân mỗi ngày.
• Giữ vùng cổ chân sạch và khô.
• Dưỡng ẩm vùng da khô nứt nhưng tránh bôi trực tiếp vào vết thương hở nếu chưa được hướng dẫn.
• Tránh gãi mạnh khi ngứa.
• Mang giày dép vừa chân, không cọ xát.
• Kê cao chân khi nghỉ.
• Tránh đứng lâu hoặc ngồi lâu bất động.
• Vận động nhẹ nhàng để hỗ trợ tuần hoàn.
• Kiểm soát đường huyết nếu có tiểu đường.
• Xử lý sớm các vết trầy xước nhỏ.
• Theo dõi dấu hiệu phù chân, sạm da và nổi gân xanh.

IX. Câu hỏi thường gặp

1. Vết loét quanh mắt cá chân lâu lành có phải do suy van tĩnh mạch không?

Có thể. Nếu vết loét nằm quanh cổ chân hoặc mắt cá, kèm phù chân, nặng chân, sạm da và nổi tĩnh mạch, suy van tĩnh mạch là nguyên nhân cần nghĩ đến. Tuy nhiên, vẫn cần phân biệt với tiểu đường, bệnh động mạch và nhiễm trùng.

2. Vết loét quanh mắt cá chân có tự lành không?

Vết loét nhỏ có thể cải thiện nếu được chăm sóc đúng và tuần hoàn tốt. Nhưng nếu vết loét liên quan đến suy van tĩnh mạch, tiểu đường hoặc bệnh động mạch, khả năng tự lành thường kém hơn và dễ tái phát.

3. Vết loét quanh mắt cá chân có mùi hôi có nguy hiểm không?

Có thể nguy hiểm. Mùi hôi có thể do dịch viêm, vi khuẩn hoặc mô hoại tử. Nếu kèm đau tăng, mủ, sốt hoặc vùng da tím đen, cần đi khám sớm.

4. Có nên băng ép khi bị loét mắt cá chân không?

Băng ép có thể hữu ích trong loét do tĩnh mạch, nhưng không phù hợp với mọi người. Nếu có bệnh động mạch hoặc bàn chân lạnh, tím, đau nhiều, băng ép sai cách có thể gây hại. Cần được đánh giá tuần hoàn trước khi áp dụng.

5. Người tiểu đường bị loét quanh mắt cá chân cần lưu ý gì?

Người tiểu đường cần theo dõi vết loét rất sát vì nguy cơ nhiễm trùng và lâu lành cao hơn. Không nên tự xử lý bằng thuốc dân gian. Nếu vết loét có mủ, mùi hôi, sưng đỏ hoặc đau tăng, cần đi khám sớm.

Kết luận

Vết loét quanh mắt cá chân lâu lành có thể là dấu hiệu của suy van tĩnh mạch chi dưới, tiểu đường, bệnh động mạch ngoại biên, nhiễm trùng hoặc tình trạng vết thương chậm lành do bệnh nền. Trong đó, suy van tĩnh mạch là nguyên nhân thường gặp nếu vết loét nằm quanh cổ chân, kèm phù chân, nặng chân, sạm da và nổi gân xanh.

Người bệnh không nên chủ quan hoặc tự ý đắp lá, bôi thuốc không rõ nguồn gốc. Nếu vết loét chảy dịch kéo dài, có mùi hôi, đau tăng, sưng đỏ, da tím đen hoặc người bệnh có tiểu đường, cần được tư vấn và thăm khám sớm.

Bài viết liên quan:

• Suy van tĩnh mạch chi dưới: Dấu hiệu, biến chứng và cách chăm sóc
• Lở loét chân do suy van tĩnh mạch có nguy hiểm không?
• Lở loét chân do suy van tĩnh mạch và cách điều trị tại nhà
• Vì sao vết loét lớn mãi không lành?
• Ngón chân bị lở loét lâu lành
• Cao dán lở loét – hoại tử Dr. Dư Tuy

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế việc khám, chẩn đoán hoặc điều trị trực tiếp. Người có vết loét lan rộng, sốt, đau tăng, chảy mủ, chân tím lạnh hoặc nghi hoại tử cần đến cơ sở y tế sớm.